Een dorp met citroenen die in Italië bijzonder zijn
Limone sul Garda ligt aan de westkant van het meer, ingeklemd tussen het water en een steile bergwand. Het is een van de weinige plaatsen in Europa waar al sinds de Middeleeuwen citroenen worden verbouwd op deze noordelijke breedtegraad — mogelijk dankzij de microklimaat van het meer, dat warmtekussen vasthoudt en de temperaturen in de winter mild houdt.
De naam 'Limone' verwijst overigens niet rechtstreeks naar de vrucht. Hij komt van het Latijnse limen, grens — Limone was eeuwenlang het laatste dorp aan het meer voordat je het gebied van het Trentino bereikte. De citroenen werden hier pas in de twaalfde eeuw geïntroduceerd, vermoedelijk door franciscaner monniken.
De witte stenen pilaren die je overal aan de bergwand ziet, zijn restanten van de limonaie: de citrusgewassen werden hierin geteeld met een afdekking van hout en stro die in de winter werd dichtgemaakt om de bomen tegen vorst te beschermen.
De Limonaia del Castel: een werkende citroengaarde
Boven het dorp staat de Limonaia del Castel — de enige limonaia die volledig gerestaureerd is en die je als bezoeker kunt betreden. Tussen mei en oktober is hij open en zie je tientallen citroenbomen, sinaasappels en cederappelbomen, gerangschikt zoals het eeuwen geleden ook was.
De limonaia werkt nog volgens het oude principe: massieve stenen pilaren dragen een dak van houten balken dat in de winter wordt afgedekt met latten en glas. Daardoor blijft de temperatuur binnen ook bij vorst boven het vriespunt. In de zomer wordt het dak verwijderd zodat de bomen vrij staan.
Er is een kleine winkel waar je producten van de eigen oogst kunt kopen — limoncello, citroenmarmelade, citroengebak en het bijzondere cedro, een grote citroenvrucht die in de joodse keuken een rol speelt. De entree kost €4 in 2026. Actuele openingstijden vind je op visitlimonesulgarda.com.
Loop daarna door naar de andere kant van het dorp voor het Museo del Limone, een klein museum waar de geschiedenis van de citroenteelt wordt uitgelegd met oude foto's, gereedschap en monsters van producten.
De Ciclopista: fietsen op een pad boven het water
Limone is wereldberoemd geworden door een fietspad dat in 2018 werd geopend en internationaal als spectaculair geldt: de Ciclovia del Garda. Het pad zweeft op consolen aan de rotswand boven het water uit, in plaats van de drukke autoweg te volgen.
Vanaf Limone fiets je in zo'n twintig minuten richting Riva del Garda over een glooiend, breed pad zonder verkeer. Onderweg zijn er twee panoramische uitkijkpunten waar je kunt stoppen om foto's te maken. Het pad is geschikt voor elke fietser; geen helling, geen technische passages.
Fietsen kun je in het dorp huren voor ongeveer €15 per dag (2026-prijs). Verschillende verhuurders bieden ook e-bikes, wat fijn is als je de hele kust wilt verkennen of een rondrit wilt maken naar Riva en terug.
Let op: het pad is in het hoogseizoen druk. Vermijd de uren tussen 11 en 16 uur als je een rustige tocht wilt.
Praktisch: bereikbaarheid, parkeren en eten
Met de auto: Limone ligt aan de Gardesana Occidentale (SS45bis), de meerweg aan de westkant. Vanuit Brescia is het ongeveer een uur, vanuit Trento iets meer. Het centrum is autovrij; gebruik de grote parking aan de toegangskant. €1,50 per uur of €12 per dag in 2026.
Met de boot: Navigarda heeft regelmatige verbindingen met Riva, Malcesine en Salò. De aankomst per boot is een van de mooiste manieren om Limone te benaderen — je vaart richting de bergwand en ziet het dorp al van veraf.
Met de bus: lijn 9 verbindt Limone met Riva en Brescia.
Eten: in de hoofdstraat staan veel toeristenrestaurants — vermijd die en zoek een paar straten verderop. Trattoria Gemma is een goed adres voor vis uit het meer (forel, witvis, sardines). Probeer de plaatselijke specialiteit sardelle al limone — zoute meersardines met citroen — als je het lef hebt.
Wanneer kun je het beste komen?
Mei en juni zijn ideaal: alles is open, het is rustiger dan in augustus, en de citroenbomen staan in bloei wat de hele Limonaia del Castel een opvallende geur geeft. September en begin oktober zijn ook goed, en je hebt dan de oogst van citroenen op de markten.
In juli en augustus is het heel druk en kan het lange wachttijden geven bij de bezienswaardigheden en de fiets-verhuur. De parkings zitten in augustus rond 11 uur vaak vol.
November tot maart is veel rustiger; sommige hotels en restaurants zijn dan gesloten en de Limonaia del Castel is alleen op zaterdag en zondag open.
Een tip die weinig bezoekers kennen: aan de noordkant van het dorp begint het pad Vecchia Strada del Porto, een wandelroute over de oude havenmuur richting het noorden. Het is geen lange wandeling — ongeveer een kwartier heen en terug — maar wel een rustige plek vlak buiten de drukte, met uitzicht over de baai. Vroege ochtend is hier het mooist, voor de eerste boten aankomen.
Voor wie meerdere dagen blijft is een avondwandeling vanaf het centrum richting Tremosine via het Sentiero del Sole een aanrader. Het pad klimt door olijfgaarden en eindigt na ruim een uur in het hoger gelegen dorp.