Een waterval die je vanaf buiten niet ziet
De Cascata del Varone is een ongewone waterval. Vanaf de buitenkant zie je hem niet. Het water stort 100 meter omlaag in een nauwe kloof die het zelf in de loop van duizenden jaren in de rots heeft uitgesneden, en die kloof is grotendeels overdekt door de rotswand.
Je komt de waterval pas tegen als je de twee bezoekersgalerijen betreedt — bouwsels die in 1874 zijn aangelegd om bezoekers veilig in de kloof te kunnen brengen. De onderste galerij ligt vlakbij de uitloop van de waterval, de bovenste op halve hoogte. Beide bieden een directe blik op het neerstortende water op enkele meters afstand.
De waterval ligt op 3 kilometer ten noorden van Riva del Garda, in een zijdal van de Sarca-rivier. Het water komt uit het Lago di Tenno, een hooggelegen meer (570 meter) waarvan het volume via verschillende ondergrondse stromen via deze kloof naar het Gardameer wordt afgevoerd.
In 2026 is het park het hele jaar geopend, alleen 25 december gesloten. Openingstijden per seizoen: januari-februari en november-december 10-17 uur, maart en oktober 9-17 uur, april en september 9-18 uur, mei tot en met augustus 9-19 uur (laatste toegang 30 minuten voor sluiting). Ticket €7 voor volwassenen; voordelige familietarieven beschikbaar (2 volwassenen + 1 kind €19, + 2 kinderen €24, + 3 kinderen €28).
De twee galerijen: wat zie je precies?
Je betreedt het terrein via de hoofdingang aan de zuidkant. Een korte wandeling door een tuin met fruitbomen en planten leidt naar de eerste galerij — de onderste. Door een tunnel die in de rots is gehakt kom je in een ondergrondse ruimte waar je het water op enkele meters afstand ziet neerstorten.
De galerij is overdekt maar wel vochtig — de fijne nevel van het water doortrekt de lucht, en je kleren worden snel een beetje nat. Neem een dunne regenjas mee of accepteer de mildere bui. De temperatuur in de galerij is ook in de zomer rond 12-15°C, dus een verschil van 20°C met buiten kan voelbaar zijn.
Verlaat de onderste galerij weer en wandel via een trap omhoog (ongeveer 100 treden) naar de bovenste galerij. Hier kijk je op halve hoogte de kloof in, met de waterval recht voor je. De rotswanden zijn millimeters van je verwijderd en geleidelijk in de loop van duizenden jaren door het water glad geslepen.
De bovenste galerij is fotografisch het meest spectaculair. De combinatie van het stromende water, de smalle rotskloof en het licht dat van bovenaf binnenvalt geeft uitzonderlijk goede foto's.
Reken op 30-45 minuten voor de hele rondgang.
Geschiedenis: van toeristische ontdekking tot infrastructuur
De waterval was eeuwenlang bekend bij de lokale bevolking maar als toeristische attractie pas vanaf het midden van de negentiende eeuw. In 1874 — toen Trentino nog Oostenrijks was — werd de bezoekersgalerij geopend door de Veronese ondernemer Giovanni Stoppani. Een toegangsbouwsel werd aangelegd, vlak voor de toegang.
In 1928 — toen Trentino al Italiaans was — werd de bovenste galerij toegevoegd, mogelijk gemaakt door explosieven en metselwerk in de rots. Sinds die tijd is de infrastructuur grotendeels onveranderd; alleen de veiligheidsbruggen en de leuningen zijn meermaals vernieuwd.
Goethe heeft de waterval niet bezocht (hij kwam wel in Malcesine langs in 1786, voor de galerijen werden aangelegd). Wel was Thomas Mann hier in 1907 — hij beschreef hem in een korte schets over zijn reizen door Noord-Italië als 'een geluidsorgel onder de aarde'.
De waterval is bezit van de gemeente Riva del Garda en wordt sinds de jaren tachtig door een onafhankelijke stichting beheerd, Fondazione Cascata del Varone.
Praktisch: hoe kom je er en wat is erbij?
Met de auto: vanuit Riva del Garda volg je de SS421 richting Tenno en sla je op het bord 'Cascata del Varone' rechts af. Reken op 10 minuten rijden. Er is een gratis parking direct bij de ingang.
Met de bus: lijn B205 vanaf Riva del Garda (busstation) stopt bij de waterval. Vertrek ongeveer elke 30 minuten, reistijd 10 minuten.
Te voet: vanaf Riva is het 3 kilometer wandelen via de Via San Tomaso, een vlak pad door olijfgaarden en een paar wijngaarden. Reken op 50 minuten.
Combinaties: een mooie dag-route is Cascata del Varone (ochtend) + Lago di Tenno (middag). Het Tenno-meer ligt op 8 km verderop in de bergen, met smaragdgroen water en een klein middeleeuws dorpje (Canale di Tenno) aan de oever.
Bij de ingang is een klein café en een winkeltje met streekproducten. Voor een uitgebreidere lunch zijn er restaurants in Tenno (15 minuten verderop) of in Riva (10 minuten terug).
Voor reizigers met beperkte mobiliteit: de onderste galerij is via een korte stijging bereikbaar. De bovenste galerij vereist het beklimmen van een trap (100 treden, geen lift) en is dus niet rolstoeltoegankelijk.
Wanneer is het waterdebiet het sterkst?
Het debiet van de waterval varieert per seizoen. In april-juni is het op het sterkst dankzij smeltwater uit de bergen — soms zo krachtig dat de fijne nevel de hele galerij vult.
In juli en augustus is het debiet lager — droger seizoen — maar nog altijd indrukwekkend. September en oktober brengen vaak najaarsregens die het debiet weer opvoeren.
Winter (november-maart) is laag seizoen voor bezoekers maar de waterval is dan op zijn meest dramatische: minder water maar wel ijspegelvorming aan de rotsen en een stille, bevroren sfeer. Het park is ook 's winters dagelijks open van 10 tot 17 uur (alleen 25 december gesloten).
Fotografen kiezen vaak juni (vol water, lange dagen) of september (zachte ochtendlicht, mindere drukte). Het ochtendlicht (voor 11 uur) is het beste — daarna staat de zon recht boven de kloof en wordt het licht hard.